This is default featured slide 1 title

This is default featured slide 2 title

This is default featured slide 3 title

This is default featured slide 4 title

This is default featured slide 5 title

Trafić do celu

W przypadku mechanizmu egzocentrycznego nie wystarczy jednak tylko pomagać; człowiek uzyskuje satysfakcję dopiero wtedy, gdy pomoże trafnie. Samo działanie na rzecz innego człowieka nie wystarcza — jesteśmy również zainteresowani jego stanem, jego potrzebami, myślami, uczuciami. Jednakże mechanizm egzocentryczny ma również pewne — można to tak określić — ograniczenia. Otóż prawdopodobnie nie sprzyja tak silnie, jak endocentryczny, przyjmowaniu odpowiedzialności za udzielenie .pomocy. Jeśli bowiem cenię np. dobro drugiego człowieka i widzę, że ktoś jest smutny, to niekoniecznie zależy mi -na tym, abym to ja go pocieszył. Ważne jest, aby ktokolwiek to zrobił, byle skutecznie. Warto zauważyć, że nie jest tak w przypadku mechanizmu ipso- czy endo- centrycznego. To ja muszę pomóc, aby coś z tego mieć; to ja muszę pomóc, bym miał poczucie dobrze spełnionego obowiązku. W związku z tym mechanizm egzocentryczny powinien być bardziej ¡podatny na zjawisko tzw. rozłożenia odpowiedzialności.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

„Pomogą ci, bo tego potrzebujesz”

Mechanizm, dzięki któremu ludzie mogą być reprezentowani w Sieci Wartości jako mający wartość autoteliczną, czyli niezależną od stanu własnych interesów i stanu innych obiektów, jest o wiele mniej znany. Trudno wskazać na sposoby, dzięki którym inni ludzie mogą uzyskać dla człowieka wartość autoteliczną, choć mamy w tym zakresie pewne przypuszczenia. Drugi człowiek ma wartość niezależną od innych wartości w Sieci Wartości; jego wartość wynika po prostu z faktu, że jest tym, kim jest; jego reprezentacja zajmuje w Sieci Poznawczej podobnie samodzielną pozycję, jak reprezentacja własnej osoby. Wiążą się z tym takie procesy psychologiczne, jak poszanowanie autonomii i integralności, poszanowanie godności, partnerski stosunek, przyznawanie podobnych praw, co sobie samemu. Reprezentacja drugiego człowieka, mająca wartość autoteliczną w Sieci Wartości, może również być źródłem zachowań prospołecznych w przypadku, gdy stan tego człowieka odbiega od stanu pożądanego. Mechanizm tego rodzaju zachowań prospołecznych nazwaliśmy mechanizmem egzocentrycznym. Gdy pomagamy innym ludziom, gdyż stanowią dla nas wartość „samą w sobie”, pozornie możemy wykonywać podobne czynności, co przy mechanizmach ipsocentrycznym, endocentrycznym lub mechanizmie podobieństwa do „ja”.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Odpowiedź na pytanie

Opisane w rozdz. 1 mechanizmy nabywania wartości mają również zastosowanie teraz, gdy próbujemy znaleźć odpowiedź na pytanie, w jaki sposób inny człowiek może nabierać wartości dla dziecka. Szczególny nacisk chcielibyśmy położyć na rozróżnienie między dwoma rodzajami wartości, jaką może mieć reprezentacja innych ludzi: instrumentalną i autoteliczną. O wartości instrumentalnej wspominaliśmy już uprzednio, przy omawianiu ipsocentrycz- nego mechanizmu pomagania. Jest to sytuacja, gdy opłaca się pomagać innym: .,dobrze jest dla mnie, gdy zareaguję na krzywdę drugiego człowieka”. Do tego, że inni ludzie nabierają wartości instrumentalnej, może dochodzić w wyniku doświadczeń, w których za pomaganie dzieci otrzymują np. nagrody rzeczowe (jak w opisanym uprzednio eksperymencie). Jak więc widać, mechanizm ipsocentrycziny daje się opisać z jednej strony jaiko związany ze Strukturą Ja, a z drugiej — jako przejaw instrumentalnej wartości, jaką mają inni ludzie w Sieci Wartości dziecka.

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn

Sieć Wartości a zachowania prospołeczne

Sieć Wartości nie stanowi bytu odrębnego od omawianych już struktur. Należałoby raczej powiedzieć, że jest to pewien system, w
ramach którego jest „umieszczona” Struktura Ja, a także inne struktury. Oprócz własnej osoby w Sieci Wartości reprezentowane są również inne elementy doświadczenia człowieka, takie jak inni ludzie, instytucje, życie społeczne i niezliczone elementy składające się na przestrzeń psychologiczną człowieka. Sieć Wartości zawiera, oprócz reprezentacji obiektów świata takimi, jakimi one zwykle bywają, również standardy stanu pożądanego dla tych obiektów. Tak więc podmiot nie tylko zdaje ¡sobie sprawę z tego, jaki przedmiot jest, ale także z tego, jaki powinien być. Spostrzeżona rozbieżność między stanem realnym a pożądanym wzbudza napięcie motywacyjne w Sieci Wartości, które może prowadzić do czynności ukierunkowanych na zmniejszenie zaobserwowanej rozbieżności. Człowiek może wtedy starać się pomóc drugiemu człowiekowi, pocieszyć go, podzielić się z nim, ochronić go. (Samo napięcie motywacyjne oczywiście nie prowadzi w sposób konieczny do czynności; jest tylko jednym z jej warunków).

Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn
error: Content is protected !!